Afscheidsinterview Eerde de Swart

"In ieder mens schuilt een vrijwilliger!" Een typerende uitspraak van Eerde de Swart, directeur van Vrijwilligers Centrale Regio Alkmaar. Die vrijwilliger zit namelijk ook in hemzelf. Hij collecteert voor Amnesty International, draait regelmatig een bardienst op de hockeyclub van zijn dochters en helpt dit jaar bij de Gennissen-speldag van SV Koedijk. Na vijf jaar neemt hij aanstaande donderdag afscheid van “zijn” team. Een mooi moment voor een terugblik.

Turbulente start
De Swart kwam binnen in een crisistijd. Er was net een bestuurswisseling geweest. Dat had voor interne onrust gezorgd. Samen met het nieuwe bestuur kon De Swart al snel de rust herstellen. “Toen kon ik met het team van betaalde en vrijwillige medewerkers gaan bouwen aan een organisatie, die stevig in de regionale samenleving verankerd staat.”

Vijftigpluspunt
Ook in de samenleving waren er in 2014 problemen. De werkloosheid onder 50-plussers was groot. Het kenmerkt de aanpak van De Swart, dat hij daarop gelijk inspeelde. Hij ging samenwerken met een uitzendbureau, dat gespecialiseerd was in oudere werkzoekenden. Er kwam een website waar mensen zich konden aanmelden. "Wij bemiddelden deelnemers naar vrijwilligerswerk. Hier konden ze nieuwe vaardigheden opdoen. Een mooie aanvulling op hun CV.” Dit gecombineerd met onder andere sollicitatietrainingen, vergrootte de kans op een betaalde baan. “Want je laat mensen niet aan de zijkant staan.”

Participatie
Zo ook bij invoering van de Participatiewet. Intern opgeleide coachvrijwilligers gingen ruim 400 mensen met een bijstandsuitkering begeleiden. Mensen, die door allerlei redenen niet of heel moeilijk aan betaald werk komen. “Meer dan 60 procent hebben we geplaatst op passend vrijwilligerswerk.” Mooie cijfers, maar Eerde de Swart is vooral trots op wat dit betekent voor die mensen. “Zij hebben weer een doel in hun leven. Ze krijgen zelfvertrouwen omdat ze iets doen wat gewaardeerd wordt. Ze leren nieuwe mensen kennen en zijn niet meer zo eenzaam. Of die mevrouw, die aan één van onze coaches vertelde, dat ze zo graag zelf kleding wilde leren maken. Voor dertig euro hebben we een tweedehands naaimachine gekocht en de coach heeft geregeld dat ze naailes kreeg. Die mevrouw was dolgelukkig. Dat soort verhalen zijn voor ons de kersen op de taart.”, vertelt hij vol enthousiasme.

Alkmaarvoorelkaar.nl
Er ontstond een grote vraag naar particuliere hulp, toen de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) van het Rijk naar de gemeenten overging. Een extra handje bij het boodschappen doen. Of gewoon af en toe een praatje maken. Hulp die vrijwilligers graag willen geven. Dus kwam er een nieuwe website waar hulpvragers en hulpaanbieders elkaar kunnen vinden. Het aantal matches op Alkmaarvoorelkaar.nl is heel hoog, landelijk gezien. “Dat komt door onze persoonlijke ondersteuning.”, vertelt De Swart. “Ons motto is: Online als het kan, persoonlijk als het moet! Want er zijn veel mensen die geholpen zijn bij een beetje begeleiding en menselijk contact. Daarom vinden wij dat wij die persoonlijke hulp moeten blijven aanbieden.”

Aan de Slag
Tijdens de vluchtelingencrisis deed Alkmaar als één van de eerste gemeenten mee aan het landelijke project Aan de Slag. Bewoners uit de Alkmaarse asielzoekerscentra werden begeleid bij het doen van vrijwilligersklussen. “Een win-winsituatie”, aldus de vertrekkend directeur. “Er werden 834 klussen gedaan bij 32 organisaties. De vluchtelingen waren blij dat ze iets konden doen, contact konden maken en de taal konden oefenen en de organisaties waren blij met de extra hulp.” Inmiddels is dit project afgesloten. Maar met alle opgedane ervaring worden nu mensen met een verblijfsvergunning begeleid naar vrijwilligerswerk in het nieuwe project Doe Mee! “Door deze nieuwe inwoners meteen vrijwilligerswerk te laten doen, integreren ze sneller in onze samenleving.”

Bijeenkomsten 
Eerde de Swart is ook trots op de bijeenkomsten die ze organiseren. Om netwerken te vergroten, deskundigheid te bevorderen en kennis uit te wisselen. Maar ook om ondersteuning te bieden of aandacht te vragen voor bijzondere onderwerpen zoals armoede, dementie of eenzaamheid. En natuurlijk het grote regionale symposium over de toekomst van vrijwilligerswerk vorig jaar ter gelegenheid van het tienjarig jubileum van de Vrijwilligers Centrale. Daar kijk ik met een heel goed gevoel op terug.” 

Jubileumjaar 2018
Naast het symposium waren er ook nog andere hoogtepunten. “Een letterlijk hoogtepunt was het om onze buurman de Grote Kerk te kunnen helpen bij hun 500-jarig jubileum. We hebben meer dan 400 vrijwilligers geworven, geïnstrueerd, ingepland en geïnformeerd over de Klim naar de Hemel. Zeven dagen per week, meerdere shifts per dag en dat ruim 5 maanden lang. Samen hebben ze ruim twaalfduizend uur vrijwilligerwerk gedaan. Het was een feest om met al die enthousiaste mensen samen te werken.” En er was de première van de documentaire ‘Ode aan de Alkmaarse vrijwilliger’. “Een film die in tien prachtige en soms ontroerende portretten laat zien dat iedereen iets kan doen. Iets dat bij je past en waar je enthousiast van wordt.” De documentaire is sinds half december meer dan drieduizend keer bekeken en de teller loopt nog door.

Waardering
“Wij vinden het belangrijk dat vrijwilligers gewaardeerd worden. Daarom organiseren wij al jaren met veel plezier het Alkmaarse vrijwilligersfeest ‘THNX!’. Elk jaar met een ander thema. Zoals ‘Proef de Wereld’ in Wijkcentrum De Oever in 2014, ‘De lach van de vrijwilliger’ in De Vest in 2016 of afgelopen jaar ‘Diverstival’ in Theater Vrij Zijn.”  Eerde de Swart: “Als ik nu terugdenk aan die feesten, dan ben ik reuzetrots op wat we daar met z’n allen hebben neergezet.” Ook krijgen jaarlijks tientallen vrijwilligers, die iets bijzonders gedaan hebben, de medaille Held van Alkmaar. Sinds de start hebben ruim 500 Helden deze onderscheiding ontvangen. Natuurlijk worden vrijwilligers ook in Bergen en Langedijk gewaardeerd. De Swart: “Daar verzorgen wij jaarlijks met onze collega-organisaties Welzijn Bergen en Wonen Plus Welzijn een waarderingsweek. Vrijwilligers kunnen tijdens ‘Vrijwilligers Bedankt’ deelnemen aan één van de vele gratis activiteiten, die dan worden georganiseerd. 

Volgende stap
Eerde de Swart start op 1 april aanstaande als algemeen manager bij MET Welzijn Heerhugowaard. Voor hem een logische volgende stap. "Ik ben gestart in het bedrijfsleven, daarna gaan werken met en voor maatschappelijk verantwoord ondernemers, nu vijf jaar in ‘vrijwilligersland’ en straks naar een welzijnsorganisatie, midden in het werkveld.” Donderdag 14 maart is zijn laatste werkdag bij de Vrijwilligers Centrale. Natuurlijk gaat hij zijn ‘VCRA-familie’ missen.  “Maar”, zegt De Swart, “net zoals bij echte familie: wellicht uit het oog, maar nooit uit het hart!”